• دلار آمریکا (خرید): 23,900
  • دلار آمریکا (فروش): 24,500
  • دلار کانادا (خرید): 19,000
  • دلار کانادا (فروش): 19,850

آیا می‌توان زمان را متوقف کرد؟

گذر بی‌قرارِ زمان می‌تواند گاهی اوقات انسان را به دلهره بیندازد. چه کسی تا کنون آرزو نکرده که ای کاش می‌توانست در لحظه‌ای شادی‌آور زمان را متوقف کند یا حتی نگذارد که عزیزی را از دست دهد.
 
هر از چند گاهی، یک کتاب علمی تخیلی و یا یک سریال تلویزیونی و یا یک فیلم سینمایی شخصیت‌هایی را نشان می‌دهند که می‌توانند هر آنچه که ما آرزو می‌کنیم، انجام دهند.
 
اما آیا چنین کاری ممکن است؟ پاسخ به این سوأل نیازمند شیرجه در عمیق‌ترین نقاط فیزیک، فلسفه و ادراک انسان است.
 
اول باید زمان را تعریف کنیم. شان کارول فیزیکدان نظری از انیستیتوی تکنولوژی کالیفرنیا به Live Scince گفت: «برای یک فیزیکدان [زمان] آنقدر هم عجیب نیست. زمان تنها برچسبی بر روی قسمت‌های مختلف کائنات است‌. به ما می‌گوید که چه اتفاقی چه زمانی رُخ می‌دهد.»
 
کارول می‌افزاید، بسیاری از معادلات فیزیک، تفاوت کمی بین زمان گذشته، حال و آینده قائل هستند. یکی از جاهایی که از زمان در فیزیک یاد می‌شود، نظریه نسبیت انیشتین است. بر اساس نظریه انیشتین زمان را با ساعت اندازه گیری می‌کنند. از آنجا که اجزای تشکیل دهنده ساعت باید در فضا حرکت کنند، زمان با مکان در هم می‌آمیزد و مفهوم فضا-زمان را ایجاد می‌کند که تار و پود کائنات را تشکیل داده‌ است.
 
نسبیت نشان داد که زمان می‌تواند تا چه میزان تحت تأثیر سرعت قرار گیرد. اگر شخصی با یک ساعت در یک سفینه فضایی با سرعت نزدیک به نور در اعماق فضا حرکت کند، زمان برای او در مقایسه با دوستان زمینی‌اش بسیار آهسته‌تر سپری خواهد شد. و زمان برای یک فضانورد که به درون سیاهچاله کشیده می‌شود به دلیل گرانش آن بسیار آهسته‌تر سپری می‌شود. 
 
کارول می‌گوید، اما واقعا شیوه‌ای وجود ندارد که بتوان زمان را متوقف کرد. دو ساعت مختلف ممکن است در نسبیت با یک دیگر تفاوت داشته باشند، اما هر کدام هنوز گذر زمان را بر اساس چارچوب ارجاعی خود [برای مثال سفینه فضایی] ثبت می‌کنند.
 
کارول می‌گوید اگر به یک سیاهچاله نزدیک شوید «چیز متفاوتی را درک نخواهی کرد. می‌توان به ساعت مچی نگاه کرد که هنوز ثانیه به ثانیه حرکت می‌کند.»
 
برای این فضانورد که در حال نزدیک شدن به سیاه‌چاله است، توقف زمان معنیِ چندانی ندارد. از آنجا که یک خودرو در لحظات مختلف زمانی در مکان‌های مختلفی از فضا قرار دارد، می‌دانیم که خودرو حرکت می‌کند. «حرکت تغییر به نسبت زمان است، پس زمان فی‌نفسه نمی‌تواند جا به جا شود. اگر زمان متوقف شود، تمام حرکت‌ها هم متعاقباً متوقف می‌شود.
 
در حالی که ادبیات و سینمای علمی تخیلی دارای شخصیت‌های اصلی است که می‌توانند زمان را برای همه به جز خود متوقف کنند، همین سوألات زیادی بر می‌انگیزد. کارول می‌پرسد: «آیا [با توقف زمان] هوا هم دیگر جا به جا نمی‌شود؟ چون اگر این چنین باشد، آنگاه انسان توسط هوا محبوس می‌شود.»
 
شخصیت متوقف کننده زمان هم نمی‌تواند چیزی ببیند، چرا که پرتوهای نور دیگر به چشمانش نمی‌رسد. «واقعا برای توقف زمان یک سناریوی بی نقص وجود ندارد.»
 
از نظر فیزیک زمان چیزی بیشتر از خوانش آن از روی یک ساعت است. زمان همچنین احساسی است که می‌توانیم با ذهن و جسم خود به همراه ریتم طبیعی جهان حس کنیم. در این موارد زمان را می‌توان منوط به اوهام شخصی دانست.
 
کریگ کَلندر فیلسوف زمان در دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو به Live Scince گفت: «فکر کردن در بارۀ احساس ذهنی از زمان جالب است.»
 
او یک توهوم معروف روانشناسانه را به نام «کرونوستاز» (زمان ایستاده) توضیح می‌دهد که در آن شخص یک ساعت را در مقابل چشمان خود قرار می‌دهد، سپس به چیز دیگری برای چند لحظه خیره می‌شود. زمانی که به دوباره به ساعت نگاه کند و بر روی عقربۀ ثانیه شمار تمرکز کند، به نظر می‌رسد که زمان متوقف شده است (این روش تفریح خوبی برای کلاس‌های ریاضی در دبیرستان به شمار می‌آید.)

کلندر می‌گوید: «عقربۀ ثانیه شمار بدون شک کمی مکث می‌کند، احساس می‌کنید که زمان واقعاً متوقف شده.»

این توهم به لطف حرکت‌های جزئی چشم به نام حرکت جهشی چشم ( saccades) ممکن می‌شود که در آن چشم برای پایش محیط اطراف به سرعت تکان می‌خورد.

پس این سوأل به این تبدیل می‌شود: رابطۀ بین ادراک ما از زمان و زمانی که فیزیک‌دان‌ها در باره‌اش حرف می‌زنند چیست؟ کلندر تعدادی کتاب را برای جستجو در باب ارتباط این دو نوشته است و هنوز اجماعی در مورد پاسخ پایانی وجود نداردو

در مورد جریان غایی زمان، کلندر طرفدار تصویری است که همه متوقف شده و تنها داستان شخص است که جریان می‌یابد.

نظر او در بارۀ توقف زمان به این صورت است که «اگر در بارۀ ادراک ذهنی خود از زمان فکر کنیم، آنگاه می‌توانیم کسری از آن را به وسیلۀ کرونستاز متوقف کنیم.» کندلر می‌گوید: «اما احتمالاً این تنها کاری است که می‌توانیم در مورد توقف زمان انجام دهیم.  
 

ثبت دیدگاه

Captcha Image