• دلار آمریکا (خرید): 23,900
  • دلار آمریکا (فروش): 24,500
  • دلار کانادا (خرید): 19,000
  • دلار کانادا (فروش): 19,850

«نبوغ» کانادایی ما را به سیارۀ سرخ نزدیک‌تر می‌کند

فرح الیبَی با رمز گشاییِ راز‌های مریخ رویای خود را زندگی می‌کند. اما این مهندس 28 سالۀ کانادایی همچنین در حال ایجاد نقشۀ راه جدیدی در تاریخ هوانوردی و انجام آن در جهان دیگر [مریخ] است.

الیبَی عضو گروهی از مهندسین است که بالگرد فضایی موسوم به «نبوغ» (Ingenuity) را طراحی و آزمایش کردند. این بالگرد قرار است در طول چندروز آینده بر سطح مریخ به پرواز درآید.

این اقدام – به پرواز درآمدن یک شیئ پرندۀ خودکار در یک سیارۀ دیگر – یک «نوآوری» بزرگ در اکتشافات فضایی به شمار می‌رود.

الیبَی به گلوبال نیوز گفت: «اگر نشان دهیم که می‌توانیم بر روی مریخ پرواز کنیم، فرصت‌های بسیاری برای مأموریت‌های آینده به روی ما گشوده خواهد شد.»

وی گفت: «در حال حاضر، ما فقط به رانندگی بر روی سطح مریخ محدود شده‌ایم که هنوز هم بسیار عالی است، اما سرعت آن بسیار کند است.»
 
بالگرد «نبوغ»  به مریخ‌نورد استقامت (Perseverance) که در 18 فوریه بر سیارۀ سرخ فرود آمد، متصل بود. در اوایل این ماه، بالگرد نبوغ از شکم مریخ نورد «بیرون آمد» و اکنون به تنهایی در حال کار است.
 
الیبَی گفت: «منظورم این است که ما در حال پرواز بر روی سیاره‌ای دیگر هستیم، عالی نیست!»
 
«مفهوم آن خارق العاده است زیرا ما فقط حدود 100 سال است که بر روی زمین پرواز می‌کنیم. و حالا ما می‌گوییم که می‌خواهیم به سیارۀ دیگری برویم که جاذبه آن با جاذبۀ زمین متفاوت است.»

بالگر که کمتر از دو کیلوگرم وزن دارد، از مریخ نورد جدا شده و باید در دمایی که تا منفی 90 درجه سانتیگراد کاهش می‌یابد، دوام بیاورد و انرژی ذخیره شده خود را برای کارکرد کافی به دست آورد. مریخ تنها در حدود نیمی از انرژی خورشیدی را که در طول روز به زمین می‌رسد، دریافت می‌کند. ساخت ماشینی که بتواند گرم بماند و قدرت کافی برای پرواز در آن شرایط را داشته باشد - در فاصله 272 میلیون کیلومتری از زمین - کار آسانی نیست. و این واقعیت که جو مریخ تنها یک درصد از چگالی جو زمین را دارا است، ساخت یک بالگرد قابل پرواز را بسیار چالش بر‌انگیز می‌کند.
 
غلبه بر موانع
 
اگر فرود آوردن مریخ نورد فرود بیایید و به پرواز درآوردن بالگرد، در مریخ با پیچ و خم‌ها و چالش‌های زیادی همراه است، مسیر الیبَی برای کار در این مأموریت نیز تقریباً داستان مشابهی دارد.
 
کار او در ناسا با کارآموزی آغاز شد - و البته آن هم بعید به نظر می‌رسد. او درخواست های زیادی را قبل از شروع کار ارسال کرد. «احتمالاً 50 عدد از درخواست‌های کار من رد شدند. و یک روز، کسی ... در یک مهمانی شام، در یک کنفرانس، به تحقیق من علاقه‌مند شد و به من پیشنهاد کارآموزی داد.»
 
الیبَی که اصالتاً اهل مونترال است در حالی که 13 سال داشت و انگلیسی حرف زدنش تعریفی نداشت به انگلستان رفت. او می گوید که «به مدرسه دولتی رفته. من به تحصیلات برتر دسترسی نداشتم»، و با این حال وی در دانشگاه‌های معتبر، ابتدا در دانشگاه کمبریج پذیرفته شد، و سپس در انستیتوی فناوری ماساچوست (MIT)، دکترای خود را به پایان رساند.. والدین او الگوی وی بودند، اما وقتی صحبت از رشتۀ اکتشافات فضایی شد، افراد زیادی وجود نداشتند که بتوان آنها را الگو قرار دهد و با آنان همزات پنداری کند.
 
وی می‌گوید: «شخصی شبیه من در این موقعیت نبود که وی را الگو قرار دهم. من در دهه 90 بزرگ شدم بنابراین علاقه زیادی به فضا وجود داشت، اما بسیاری از افراد در این موقعیت‌ها مردان سفیدپوست بودند و مدتی طول کشید که حتی به خودم اجازه بدهم که در خواب ببینم که می‌توانم یکی از این افراد باشم مردم.»
 
اما او استقامت کرد و در نقش خود به عنوان مهندس سیستم (systems engineer) در آزمایشگاه پیشرانه جت ناسا ثابت کرد که «اکنون که اینجا هستم، و این واقعاً مهم است که به دختران، به اقلیت‌ها نشان دهم، آهای، مهم نیست شما چه شکلی هستید، یک جا برای شما اینجا وجود دارد.»
 
ترکیب هنر و علوم
 
این داستان بسیار برای کیمیرا آندرس، زمین شناس سیاره‌ای از Barrie در انتاریو بسیار آشنا است که مانند فرح الیبَی، با احساس نا امیدی از تبعیض نسبت به زنان و به ویژه زنان رنگین پوست، در این حوزه بزرگ شده است. آندرس گفت، سرانجام این روند تغییر پیدا کرده است.
 
وی گفت: «تنها دیدن این تنوع در کنترل مأموریت که قبلاً مشهود نبود، بسیار عالی است. افراد الهام بخش زیادی در وجود دارند. اما اگر واقعاً نتوانید آنها را ببینید، نمی‌توانید خود را در آن موقعیت نیز ببینید.»
 
راه او نیز به فضا غیر معمول بود. او کار خود را به عنوان یک رقصنده آغاز کرد - و از آن زمان به کشف تشابهات بسیاری بین رقص و دنیای اکتشافات فضایی پی ‌برد.
 
وی گفت: «می‌خواستم هم زمان علم و فضا، و رقص را دنبال کنم، فقط نمی‌دانستم که چگونه باید این کار را بکنم.» او می‌گوید که رقص «همه چیز از نظم و انضباط گرفته تا انعطاف پذیری» را به او آموخته است – مهارت‌هایی که برای موفقیت در حوزۀ اکتشافات فضایی بسیار مهم است.
 
پس از نزدیک به دو کار سال در آژانس فضایی کانادا، آندرس بال‌های خود را رو به اروپا گشود.
 
سپتامبر گذشته، او در آژانس فضایی اروپا در هلند به کار مشغول شد، جایی که وی یک کارآموز فارغ التحصیل در برنامه آموزش علوم و فناوری در آن آژانس است.
 
او می گوید: من واقعاً می خواهم عشق به علوم، فنون، مهندسی و ریاضیات (STEM)، و عشق به فضا را گسترش دهم. فکر می‌کنم فضا مُسری است. بنابراین هنگامی که در مورد فضا با کسی صحبت کردید ... او را مجذوب خود کرده‌اید.»
 
استعداد رشد یافته در کانادا

اگرچه الیبَی و آندرس هر دو در خارج از کشور کار می‌کنند، اما در مورد مهندسی هوافضا و اکتشافات فضایی در کانادا کمبود نیرویی وجود ندارد. جایی که کانادا در آموزش عالی است، و بهترین برنامه‌های تحصیلات تکمیلی را دارد، با استعداد‌ترین و باهوش‌ترین افراد را از سراسر جهان جذب خود می‌کند.
 
این شامل ایتان بولکا، فارغ التحصیل رشته هوافضا است که یک دهه پیش از بوستون به مونترال آمد و اخیراً از تز دکترای خود در دانشگاه مک‌گیل دفاع کرد.
 
وی به گلوبال نیوز گفت: «فرصت های زیادی در اینجا در مونترال وجود دارد، بنابراین فقط قص دارم در مونترال بمانم.»
 
کار وی بر روی افزایش ظرفیت و کارایی خودکار بودن هواپیماهای بدون سرنشین است. این‌ها شامل درَون‌هایی (drone) می‌شود که کالاهای خریداری شده بصورت آنلاین را تحویل می‌دهند تا بالگرد‌ها و هواپیماهایی دیگری که می‌توانند به طور مستقل در سیارات دیگر از جمله مریخ پرواز کنند.

وی‌ می‌گوید: «انجام این کار روی زمین به اندازه کافی چالش برانگیز است و پس از آن در مریخ چالش‌های اضافی وجود دارد. اما بسیاری از ابزارهایی که ما در زمین تولید می‌کنیم در مریخ نیز قابل استفاده هستند.»
 
او می‌گوید این ایده که کانادایی‌ها برای دنبال کردن رؤیاهای فضایی خود به خارج از کشور می‌روند - یا اینکه به نوعی فرار مغزها وجود دارد - دیگر واقعاً وجود ندارد.
 
«در گذشته، شما مجبور بودید به کالیفرنیا بروید. اما اکنون بسیاری از این شرکت‌های هوافضا در کانادا و مونترال حضور دارند و آنها برای داشتن کارمندان از راه دور بسیار پذیراتر هستند.»
 
اینا شارف، مدیر آزمایشگاه مهندسی مکاترونیک (mechatronics) هوافضا در دانشگاه مک‌گیل می‌گوید، حوزۀ هوافضا در کانادا هنوز «تا حدی پراکنده است». ده‌ها شرکت هوافضا در کانادا وجود دارد، از شرکت‌های نوپا گرفته تا کارفرمایان بزرگ و چندین گروه تحقیقاتی دانشگاهی که روی همه چیز از مهندسی فضا گرفته تا اتومبیل‌های خودران کار می‌کنند ، اما «ما ناسا نداریم. ... ما چیزی نداریم که همه این فعالیت‌ها را با هم ادغام کند.»
  
سرزمین چالش برانگیز
 
منبع عکس: NASA/JPL-Caltech/ASU

برای رسیدن به مریخ قطعاً هیچ میان‌بُری وجود ندارد و مأموریت مریخ‌نورد «استقامت» گواهی بر این موضوع است. ناسا مریخ نورد و بالگرد موسوم به «نبوغ» را در یکی از غیرقابل سکونت‌ترین نقاط مریخ فرود آورده است.
 
این منطقه به دهانه جیزرو (Jezero Crater) معروف است و ناسا این مکان را انتخاب کرد زیرا شواهدی از دلتای رودخانه باستانی در آن وجود دارد که احتمالاً بیش از 3.5 میلیارد سال پیش می‌توانست حیات را در خود حفظ کند. مشخص شده است که این دهانه حاوی رسوبات گِلی است که فقط در صورت وجود آب می‌تواند تشکیل شود. می‌توان سازه‌های گِلی مشابهی را در دلتای رودخانه می سی سی پی در ایالات متحده یافت.
 
و برقراری این ارتباطات با زمین چیزی است که آندرس زمین شناس سیاره‌ای از Barrie در آن تبحر و برتری دارد. او حرفۀ فضایی خود را با یادگیری سیاره ما آغاز کرد. وی می‌گوید: «من در رشته‌های علوم زمین و محیط زیست تحصیل کردم، زیرا شنیده بودم دانشمند سیاره‌ای بودند بسیار خوب است، ابتدا باید نسبت به زمین تخصص لازم را کسب کرد.»
 
البته ، مریخ «جهانی کاملاً متفاوت» است. با این وجود، در موازات علم روی زمین، خواه مهندسی هواپیمای خودکار باشد و خواه نقشه برداری از یخچال‌های طبیعی و رودخانه‌ها، برای کار بر روی مریخ قابل توجه است.
 
آندرس می‌گوید «فضا فقط علم موشک نیست فقط زیست‌شناسی نیست. همه آنهاست. فیزیک، ریاضیات، همراه با علوم زمین و هر آنچه شما نیاز دارید، برای کمک به دانشمندان برای مأموریت به مریخ لازم است.»

شایان ذکر است که بالگرد «نبوغ» قرار بود مورخۀ 12 آوریل بر روی مریخ به پرواز درآید، اما بنا به دلایل فنی این کار به 14 آوریل موکول شد.
 

ثبت دیدگاه

Captcha Image